W tym tekście zobaczysz drogę oleju od pojemnika w kuchni do nowych produktów. Poznasz etapy przetwarzania, zastosowania końcowe, ryzyka dla środowiska oraz dobre praktyki przygotowania i przekazania tłuszczu do recyklingu.
Co dzieje się z używanym olejem po oddaniu do utylizacji?
Trafia do legalnego zakładu, gdzie jest oczyszczany i przetwarzany na surowiec dla przemysłu.
Po odbiorze olej i tłuszcze przejeżdżają kontrolę wagową i jakościową. Następnie usuwa się zanieczyszczenia stałe i wodę. Materiał jest klasyfikowany jako roślinny lub mieszany z dodatkiem zwierzęcym, a w gastronomii bywa traktowany jako uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 3. Każdy etap jest ewidencjonowany, a odbiorca wystawia wymagane dokumenty potwierdzające przekazanie odpadu oraz, jeśli dotyczy, dokumenty UPPZ kategorii 3.
Jak przebiega przemiana tłuszczów odpadowych w surowce?
Przez oczyszczanie, separację i standaryzację parametrów, które zamieniają odpad w stabilny wsad technologiczny.
Proces jest wieloetapowy i ma proste cele: usunąć to, co przeszkadza, oraz ujednolicić to, co zostaje. W praktyce oznacza to:
- wstępną filtrację i sedymentację resztek jedzenia,
- odwodnienie oraz wirowanie, aby oddzielić wodę i drobne cząstki,
- redukcję wolnych kwasów tłuszczowych i zapachów, by poprawić jakość,
- standaryzację lepkości, gęstości i punktu zapłonu,
- kontrolę jakości i przypisanie do właściwego strumienia technologicznego,
- pełną dokumentację zgodną z przepisami i wymaganiami kontroli.
W jakich produktach końcowych trafiają przetworzone tłuszcze?
Do biopaliw, smarów technicznych, mydeł, świec i komponentów chemii gospodarczej.
Po przerobie tłuszcze mają wiele żyć. Najczęściej stają się:
- estrami do biodiesla oraz wsadem do paliw parafinowych,
- bazami do wybranych smarów i środków antyadhezyjnych,
- gliceryną i surowcem dla surfaktantów, detergentów i kosmetyków technicznych,
- woskami, świecami oraz dodatkami do materiałów budowlanych i tworzyw,
- wsadem do produkcji biogazu w instalacjach współfermentacji.
Czy olej spożywczy może stać się biopaliwem lub smarem?
Tak, po oczyszczeniu i odpowiedniej przeróbce staje się biodieslem, wsadem do paliw parafinowych oraz składnikiem smarów.
Olej kuchenny po filtracji i odwodnieniu trafia do procesów chemicznych. W produkcji biodiesla zachodzi estryfikacja i transestryfikacja, a produktem ubocznym jest gliceryna. W rafineriach olej może być uwodorniony do paliw parafinowych, które służą jako komponenty oleju napędowego oraz wybranych paliw lotniczych. Część frakcji po dodatkowej obróbce znajduje zastosowanie w smarach technicznych i środkach konserwujących.
Jak działają lokalne systemy zbiórki i transportu tłuszczu?
Opierają się na dostarczonych pojemnikach, stałych trasach odbioru, własnym transporcie i pełnej ewidencji.
Profesjonalny odbiorca udostępnia pojemniki na olej i tłuszcze. Ustala harmonogramy odbioru dopasowane do ruchu w lokalu. Własny tabor zwiększa terminowość i kontrolę nad łańcuchem dostaw. Po każdym odbiorze wystawiane są dokumenty potwierdzające przekazanie odpadu oraz, jeśli ma to zastosowanie, dokumenty UPPZ dla kategorii 3. Usługi są dostępne na terenie całej Polski, a w wybranych regionach działa także skup przepracowanego oleju z gastronomii. Rozliczenia i terminy są uzgadniane indywidualnie.
Jakie zagrożenia środowiskowe niosą niewłaściwie utylizowane tłuszcze?
Zatykają kanalizację, zanieczyszczają wodę i glebę oraz zwiększają emisje gazów cieplarnianych.
Wylewanie oleju do zlewu tworzy zatory i powoduje kosztowne awarie. Tłuszcze unoszą się na powierzchni wody, ograniczają dostęp tlenu i szkodzą organizmom wodnym. Na składowiskach ulegają rozkładowi beztlenowemu, co zwiększa emisje. Niewłaściwe składowanie przyciąga szkodniki i podnosi ryzyko pożaru. Utrata surowca oznacza też większe zużycie zasobów pierwotnych.
Jak przygotować zużyty tłuszcz, by nadał się do recyklingu?
Powinien być schłodzony, bez wody i resztek, zamknięty w szczelnym pojemniku.
Najwyższą jakość recyklingu ułatwiają proste nawyki:
- schłodzony olej łatwiej się filtruje i bezpieczniej przenosi,
- przelanie do czystego, szczelnego pojemnika zapobiega wyciekom,
- brak wody i sosów poprawia parametry surowca,
- niewielkie resztki stałe można odcedzić przez sitko lub filtr,
- nie powinno się mieszać oleju z chemikaliami ani innymi płynami,
- opis pojemnika oraz data zapełnienia ułatwiają ewidencję,
- przechowywanie w chłodnym i zacienionym miejscu ogranicza degradację.
Jak możesz oddać używany tłuszcz, żeby miał drugą szansę?
Wybierz licencjonowanego odbiorcę, ustal harmonogram i przekaż tłuszcz z kompletem dokumentów.
Firmy z sektora gastronomicznego mogą podpisać umowę na regularny odbiór zużytego oleju, tłuszczów i odpadów kategorii 3. Operator dostarcza pojemniki, odbiera odpady zgodnie z grafikiem i wystawia dokumenty wymagane podczas kontroli, w tym potwierdzenia przekazania odpadu oraz dokumenty UPPZ kategorii 3, jeśli dotyczy. Obsługa obejmuje także utylizację resztek jedzenia i przeterminowanej żywności. Osoby prywatne mogą skorzystać z lokalnych punktów selektywnego zbierania lub dedykowanych pojemników w gminie. Dzięki temu tłuszcz dostaje drugie życie, a Ty zyskujesz porządek w dokumentach i spokój w kuchni.
Obieg zamknięty zaczyna się w kuchni. Każdy litr prawidłowo zebrany i przekazany do recyklingu to mniej ryzyka, mniej odpadów i więcej wartości odzyskanej dla gospodarki.
Umów odbiór zużytego oleju i odpadów gastronomicznych, aby nadać im drugie życie i działać w zgodzie z przepisami.
